MANH
Η Μάνη είναι μια περιοχή της Νότιας Πελοποννήσου που περιλαμβάνει το ΝΔ τμήμα του νομού Λακωνίας και το ΝΑ του νομού Μεσσηνίας, με τον Ταΰγετο στη μέση. Αρχίζει 4 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Γυθείου, πλησιάζει την Καλαμάτα μέχρι τη θέση του οικισμού Βέργα και εκτείνεται νότια του Ταϋγέτου σε όλο το μεσαίο δάχτυλο της Πελοποννήσου, μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο.
Περιβάλλεται από το Μεσσηνιακό κόλπο στα δυτικά, το Λακωνικό στα ανατολικά και στα νότια καταλήγει στο ακρωτήριο Ταίναρο, που είναι το νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Το μήκος της είναι 75 χλμ. και η συνολική της επιφάνεια 1.800 τ. χλμ. Εξαιτίας της ορεινής της διαμόρφωσης, με τα ψηλά και τραχιά βουνά, τις βραχώδεις και απροσπέλαστες ακτές της, δίνει την εντύπωση άγριας και έρημης περιοχής.

Η Μάνη γεωγραφικά διακρίνεται από την Έξω Μάνη (από το Οίτυλο μέχρι τη Βέργα), τη Κάτω Μάνη (από τα Μπαρδουνοχώρια μέχρι το Σκουτάρι) και από τη Μέσα Μάνη (από το Οίτυλο και το Κότρωνα μέχρι το Ταίναρο). Η Μέσα Μάνη αποκαλείται Προσηλιακή (ανατολικό τμήμα) και Αποσκιαδερή (δυτικό τμήμα).
Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Ιερή Μητρόπολη Γυθείου Οιτυλίας και Ζαρνάτας.
Διοικητικά υπάγεται στο Ν. Μεσσηνίας (Μεσσηνιακή Μάνη) και στο Ν. Λακωνίας (Λακωνική Μάνη). Αποτελείται από πέντε Δήμους, ενώ οκτώ τ. κοινότητες υπάγονται στο Δήμο Καλαμάτας (2) και στο Δήμο Σμήνους (6). Υπάρχουν 250 περίπου χωριά και μικροί οικισμοί, λουσμένοι στο φως, γεμάτα ελιές και φραγκοσυκιές.
Η περιοχή της Μάνης είναι από τις πλέον παραδοσιακές περιοχές της Ελλάδας. Από τους 118 παραδοσιακούς οικισμούς της Πελοποννήσου οι 98 βρίσκονται στη Μάνη. Χαρακτηριστικοί σε όλα σχεδόν τα χωριά είναι οι ψηλοί πέτρινοι πύργοι. Υπάρχουν 800 πύργοι και 7 κάστρα, ενώ οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες ξεπερνούν τις 1.000.

ΠΟΡΤΟ ΚΑΓΙΟ
Το τελευταίο λιμανάκι της ανατολικής Μάνης, καθώς κατεβαίνουμε προς το ακρωτήριο Ταίναρο. Βρίσκεται μέσα σ' ένα μικρό και κλειστό κόλπο, λίγο νοτιότερα από το Αχίλλειο.
Πόρτο Κάγιο είναι νεώτερη ναυτική ονομασία. Η πραγματική του, όπως την ξέρουν και την λένε οι ντόπιοι, είναι Ψωμαθιάς και κατά τον Όμηρο Ψαμαθεύς. Ο Παυσανίας και ο Στράβων την αποκαλούσαν Ευλίμενη Αρχαίας Ψαμαθούς. Ήταν αποκλειστικά το επίνειο του χωριού Πάλυρος. Η επιφάνεια του λιμανιού δεν υπερβαίνει το ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο, το άνοιγμα της εισόδου του έχει μήκος περίπου 220μ. και είναι το νοτιότερο φυσικό λιμάνι της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Είναι ένα από τα σπουδαιότερα λιμάνια της Μάνης, το οποίο χρησιμοποιούσαν οι Φοίνικες, οι Μίνωες, οι Κύλικες, οι Ρωμαίοι, οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι, οι Ενετοί, οι Τούρκοι, οι Γάλλοι, οι Άγγλοι κ.α., σαν φυσικό αραξοβόλι.

Πόρτο Κάγιο βρέθηκαν υπολείμματα τάφων και επιγραφές ενώ το όνομά του το πήρε ή από το Porto Gualgio (λιμάνι των χαλικιών) ή από το Port aux Cailles (λιμάνι των ορτυκιών), διότι τα ορτύκια το χρησιμοποιούσαν σαν τελευταίο σταθμό πριν από το μεγάλο τους ταξίδι.
Το 4ο αιώνα π.Χ. χρησιμοποιήθηκε μαζί με την ευρύτερη περιοχή ως κέντρο μισθοφόρων. Ανήκε στο "Κοινό Λακεδαιμονίων" και ξαναδόθηκε στην Σπάρτη το 21 π.Χ.
Περιφερειακά έχει τρεις αμμουδιές: του Πόρτο Κάγιο, τα Νεώρια και τον Κάλαμο που βρίσκεται δεξιά από το κάστρο του Αχίλλειου. Το στένωμα της ξηράς από τα Νεώρια (ανατολικά Λακωνικός Κόλπος - Αιγαίο πέλαγος) και το Μαρμάρι (δυτικά Μεσσηνιακός Κόλπος - Ιόνιο Πέλαγος) είναι περίπου 500 μέτρα. Από το στένωμα αυτό και νότια προς το Ταίναρο λέγεται Κρητήρι, ονομασία που προέρχεται από το Κρητήριο των ψυχών - ψυχοπομπείο κατά την αρχαιότητα. Το Πόρτο Κάγιο βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Κρητηρίου.
Μπαίνοντας στην είσοδο του Πόρτο Κάγιο ο αριστερός βραχίονας λέγεται Ξηντέρι και έχει φωτοσήμαντρα για τα εισερχόμενα πλεούμενα. Ενδιάμεσα του βραχίονα βρίσκεται ένα ξωκλήσι ο Αη Νικόλας και δίπλα του τα ερείπια της Τάμπιας του Λάμπρου Κατσώνη, που στο Β' Ρωσοτουρκικό πόλεμο 1787 - 1792 ήταν το ορμητήριό του.
Το 1481 αποχώρησε από το Πόρτο Κάγιο ο ήρωας Κλαδάς, το 1614 οι Μανιάτες σκότωσαν 500 Τούρκους που τους επιτέθηκαν και το 1792 ο Τούρκικος στόλος πολιόρκησε στο λιμάνι τον Λάμπρο Κατσώνη χωρίς επιτυχία.
Ο Κατσώνης είχε την υποστήριξη της αυτοκράτειρας της Ρωσίας Αικατερίνης, η οποία συνθηκολόγησε με τους Τούρκους το 1792, αλλά ο ίδιος συνέχισε τον αγώνα του με την υποστήριξη των Μανιατών. Στο πλευρό του βρισκόταν ο κουμπάρος του Ανδρούτσος, του οποίου είχε βαφτίσει τον γιο του Οδυσσέα που αργότερα έγινε η μορφή του '21, καθώς επίσης και ο καπετάν Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτης. Στο Κατσώνη επιτέθηκε Τούρκικος και Γαλλικός στόλος και μετά από σκληρό αγώνα ειδοποιημένος από το Μπέη Γρηγοράκη έφυγε βοηθούμενος από τους Μανιάτες και το καπετάν Ζαχαριά. Οι Μανιάτες έκρυψαν το πολεμικό εξοπλισμό των πλοίων και ένα κανόνι που βλέπουμε σήμερα πιθανόν να είναι από τα πλοία του Κατσώνη.

Το 1834 στο Πορτοκάγιο μοίρα στόλου των Μπαβαρών σταλμένη από τον Όθωνα δοκίμασε να κάνει απόβαση στο Πόρτο Κάγιο για να υποτάξει τους ανυπάκουους Μανιάτες. Σκοτώθηκαν πολλοί Μπαβαροί που είναι θαμμένοι στον τόπο που σήμερα οι ντόπιοι ονομάζουν "Μπαβαρούς", νότια του Πορτοκάγιο. Στη δεκαετία του 1960, μετά από θαλασσοταραχή, αποκολλήθηκαν κάποιοι βράχοι και αποκαλύφθηκαν ανθρώπινοι σκελετοί, που αργότερα παρασύρθηκαν από την θάλασσα.

ΑΧΙΛΛΕΙΟ
Ο οικισμός βρίσκεται βορειοδυτικά από το Πόρτο Κάγιο όπου βρισκόταν το αρχαίο λιμάνι, σύμφωνα με το Παυσανία. Βορειότερα είναι τα χωριουδάκια Καινούργια Χώρα και Κορογονιάνικα.
Στο χωριό και δεξιά από την είσοδο του όρμου, βρίσκεται ένα κάστρο το οποίο το έχτισαν οι Τούρκοι το 1570 για να υποτάξουν την Μάνη. Όμως μέσα σ' ένα χρόνο οι Μανιάτες μαζί με τον Βενετό Ναύαρχο Guerini και τις 24 γαλέρες του ανάγκασαν τους Τούρκους να παραδώσουν το κάστρο το οποίο και κατέστρεψαν.
Αξιόλογος ο Ι.Ν. της Αγίας Τριάδας, που έχει χαρακτηριστεί μνημείο από τη Ε' Εφορία Βυζαντινών αρχαιοτήτων.